Rau vườn nhà gửi lên phố: loại nào đi xa được, sơ chế thế nào cho khỏi úa

Bó rau ngót, mớ rau muống, rổ cải ngồng hái ở vườn sau nhà là thứ người ở phố thèm nhất mà cũng khó giữ nhất. Rau ăn lá vốn là phần non của cây, cắt khỏi gốc là bắt đầu mất nước. Qua một đêm trong thùng kín, rau cuộn lá, vàng mép, có khi úng nhũn và bốc mùi hăng.

Không phải rau nào cũng gửi được như nhau. Có loại đi hai ngày vẫn giòn, có loại nửa ngày đã héo. Biết chọn loại, cắt đúng lúc, để khô ráo và gói đúng cách thì một thùng rau quê có thể ăn dần cả tuần ở phố.

Rau nào chịu đường xa, rau nào nên thôi

Bảng dưới chia theo kinh nghiệm thực tế với chặng xe khách một ngày, thời tiết bình thường.

Cắt rau lúc nào và cắt ra sao

Hái lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Lúc này lá còn căng nước. Rau hái giữa trưa nắng đã sẵn héo, vào thùng chỉ úa nhanh hơn. Nếu xe chạy sáng sớm thì hái từ chiều hôm trước, để rau trong chỗ thoáng mát qua đêm.

Để nguyên cành, đừng tuốt lá. Rau ngót để cả cành giữ được lâu hơn hẳn so với tuốt sẵn thành lá rời; lá rời thâm và ủng chỉ sau một ngày. Rau muống cũng vậy, để nguyên ngọn dài, người nhận tự nhặt.

Giữ một ít gốc rễ với rau thơm. Húng, rau răm, hành lá nhổ cả rễ, rũ sạch đất, khi tới nơi cắm gốc vào cốc nước là tươi lại được vài hôm.

Loại lá sâu, lá úa ngay tại vườn. Một lá dập trong bó là ổ cho cả bó thối. Mất thêm mười phút nhặt ở quê đỡ cho con cả bó rau phải bỏ.

Đừng rửa rau trước khi gửi — để khô mới là chìa khoá

Đây là sai lầm phổ biến nhất. Mẹ thương con nên rửa sạch, để con đỡ việc. Nhưng rau còn đọng nước trong nách lá, trong ống rau muống, cho vào túi nilon kín rồi vào thùng là ủ thành một môi trường ẩm ấm, chỉ sau vài tiếng lá bắt đầu nhũn, chuyển màu sẫm, nhất là rau muống và mồng tơi.

Cách đúng là chỉ rũ đất, nếu có bùn thì lau bằng khăn, để rau ráo hẳn trong bóng mát, không phơi nắng. Rau cần ẩm vừa đủ để không héo, chứ không cần ướt. Ở thành phố, người nhận rửa ngay trước khi nấu, rau vẫn giữ được vị ngọt và độ giòn.

Gói rau và xếp thùng: làm theo thứ tự này

Nguyên tắc là cho rau thở được mà không mất nước quá nhanh, và không bị đè.

1. Bó rau thành từng mớ vừa một lần nấu, buộc lạt hoặc dây chun ở phần gốc, không buộc chặt phần ngọn.
2. Quấn mỗi mớ trong giấy báo cũ, giấy kraft hoặc khăn giấy dày. Giấy hút bớt hơi nước thừa nhưng vẫn giữ ẩm quanh lá.
3. Cho các mớ đã quấn giấy vào túi nilon có đục vài lỗ thủng, hoặc túi lưới. Tuyệt đối không buộc kín túi nilon trơn.
4. Xếp thùng: củ quả nặng như bí, khoai, su hào ở đáy; rau lá dày ở giữa; rau lá mềm và rau thơm trên cùng. Không ép, không nhồi cho đầy.
5. Khoét vài lỗ nhỏ ở hai bên thành thùng xốp hoặc thùng carton để thoáng khí. Ngày nắng gắt có thể đặt thêm một chai nước đông đá bọc khăn ở góc thùng, không để chạm trực tiếp vào lá.
6. Ghi lên thùng là rau, nhờ nhà xe để chỗ thoáng, tránh sát động cơ hoặc nơi phơi nắng.

Theo mùa: rau quê nào dễ gửi nhất

Rau vườn miền Bắc đổi theo mùa rõ rệt; chọn đúng thứ đang rộ vụ thì vừa ngon vừa bền. Miền Nam ít mùa lạnh hơn nên rau lá mềm có quanh năm, nhưng mùa khô nóng thì càng phải gửi nhanh.

Gia vị vườn nhà gửi kèm: hành, tỏi, sả, ớt, gừng

Gia vị trồng quanh nhà nhỏ gọn mà người ở phố rất quý. Mỗi thứ một cách để đi đường xa.

• Hành lá, rau mùi: nhổ cả gốc, quấn giấy, xếp trên cùng; tới nơi cắt gốc cắm nước hoặc thái nhỏ cấp đông.
• Hành khô, tỏi khô: để nguyên củ, treo hoặc bỏ túi lưới, không cần tủ lạnh, để được hàng tháng nơi khô thoáng.
• Sả: cắt bỏ lá, giữ phần thân, bó lại; để ngăn mát dùng được một hai tuần, hoặc băm cấp đông.
• Ớt tươi: giữ cuống, không rửa, cho túi có lỗ; quả dập là nhanh thối cả túi nên nhặt kỹ.
• Gừng, nghệ, riềng củ: rất bền, chỉ cần để khô, tránh để chung với rau lá ẩm.

Những thứ không nên xếp chung với rau

Một số loại quả khi chín tỏa ra khí ethylene, thứ khí tự nhiên làm quả chín nhanh. Rau lá gặp khí này thì vàng úa nhanh hơn. Chuối, xoài, đu đủ, táo đã chín không nên để chung túi với rau ăn lá. Nếu buộc phải gửi chung một thùng, bọc quả trong túi riêng và để cách xa phần rau.

Đồ có nước và đồ có mùi cũng nên tách. Một chai nước mắm rỉ nắp, một hũ cà muối bị bật nước, hay túi cá khô đặt cạnh rau thì cả thùng rau ngấm mùi, không ai muốn ăn. Thịt sống, cá tươi tuyệt đối để kiện riêng, vì dịch thịt chảy vào rau là nguồn gây ngộ độc.

Nhận rau ở phố: giữ thêm được vài ngày

Người nhận làm thêm vài việc nhỏ trong buổi tối đầu tiên thì thùng rau quê ăn được lâu hơn hẳn.

• Mở thùng ngay, gỡ túi nilon, để rau thở ra ngoài khoảng nửa tiếng ở chỗ mát.
• Nhặt riêng lá dập, úa. Rau lá mềm như rau muống, mồng tơi ăn trước trong một hai ngày đầu.
• Rau thơm cắm gốc vào cốc nước, trùm túi mỏng hở miệng lên trên, để ngăn mát.
• Rau lá dày quấn lại giấy khô mới, cho vào hộp hoặc túi có lỗ, để ngăn rau củ của tủ lạnh.
• Củ quả cứng như bí, khoai lang, hành tỏi không cần tủ lạnh, để nơi khô thoáng, tránh nắng.
• Rau ăn không kịp có thể chần sơ rồi cấp đông thành từng phần nhỏ, dùng nấu canh, xào trong vài tuần.