Mùng 3 Tết, nhiều nhà mở tủ lạnh ra là thấy đủ cả: nửa cây giò, mấy chiếc bánh chưng, nồi thịt kho hâm đi hâm lại, bát thịt đông đã chảy, mâm ngũ quả chuối bắt đầu thâm. Đồ Tết ở quê làm nhiều theo thói quen, con cháu về quê lại được gửi thêm lên phố, ăn không hết là chuyện rất thường.
Đổ bỏ thì tiếc, ăn cố thì ngán và có khi không an toàn. Dưới đây là danh sách việc nên làm từ khoảng mùng 3 để giữ được đồ ăn, biết món nào nên bỏ và biến đồ thừa thành món mới.
Danh sách việc nên làm từ mùng 3
Làm lần lượt theo thứ tự, mất chừng một buổi sáng:
- Dọn tủ lạnh: lấy hết đồ ra, kiểm tra từng món, bỏ ngay những thứ có mùi lạ, nhớt, mốc. Lau tủ, để tủ thoáng rồi mới cất lại.
- Chia nhỏ: nồi thịt kho, nồi canh chia ra hộp nhỏ đủ một bữa. Cây giò cắt thành khúc. Bánh chưng để nguyên chiếc.
- Ghi ngày: dán giấy hoặc ghi lên nắp hộp ngày nấu, để biết món nào cần ăn trước.
- Quyết định món nào cấp đông: bánh chưng, giò, chả, thịt kho chưa động đũa có thể cấp đông. Món đã hâm nhiều lần thì không nên.
- Xử lý trái cây mâm ngũ quả: chuối chín nhanh nên ăn trước hoặc làm sinh tố, chuối sấy; bưởi, cam để được lâu hơn; quả dập thì cắt bỏ phần dập và ăn ngay.
- Đậy kín mứt, bánh kẹo: dồn khay mứt về hũ riêng, mứt đã bày lâu dùng trước, không trộn lẫn với mứt mới.
- Lên thực đơn vài ngày: mỗi bữa dùng một hai món đồ Tết, thêm rau xanh, canh nhẹ để đổi vị.
- Chia bớt: mang bánh chưng, giò biếu hàng xóm, người làm ở chung cư, người lao động quanh nhà nếu nhà mình chắc chắn ăn không hết, trước khi đồ ăn kém đi.
- Mua ít lại: đi chợ những ngày sau Tết chỉ mua rau, trái cây tươi, đừng mua thêm thịt cá khi tủ còn đầy.
Món Tết nào giữ được bao lâu
Ước lượng chung khi cất ngăn mát đúng cách. Trời nóng, tủ quá đầy hoặc mở tủ liên tục thì thời gian ngắn hơn:
| Món | Ngăn mát | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bánh chưng, bánh tét | Khoảng một tuần | Lại gạo thì luộc, hấp hoặc rán lại |
| Giò lụa nguyên khúc | Khoảng một tuần | Cấp đông giữ lâu hơn, rã đông dùng chiên xào |
| Thịt kho, canh | Ba bốn ngày | Hâm sôi kỹ phần ăn, không hâm cả nồi nhiều lần |
| Thịt đông | Ba bốn ngày | Không cấp đông |
| Dưa hành, củ kiệu, dưa món | Một đến vài tuần | Ngập nước ngâm, lấy bằng đũa sạch |
| Gà luộc | Hai ba ngày | Nên rút xương, chế biến sớm |
Biến đồ thừa thành món mới
Bánh chưng rán. Bánh lại gạo cắt miếng dày, rán lửa vừa với ít mỡ hoặc dầu tới khi hai mặt vàng giòn, ăn với dưa hành, dưa góp. Đây là cách người Bắc "giải quyết" bánh chưng từ bao đời.
Giò chiên, giò xào. Giò lụa thái lát chiên vàng chấm tương ớt; hoặc cắt hạt lựu xào với rau cải, đậu Hà Lan, cà rốt. Giò thủ thái mỏng làm nộm với dưa chuột, hành tây.
Gà luộc xé phay. Gà luộc còn thừa xé nhỏ trộn gỏi bắp cải, rau răm, hành tây; hoặc nấu cháo gà, miến gà với nước luộc còn giữ.
Thịt kho làm nhân, làm cơm chiên. Thịt kho xắt nhỏ chiên cơm, làm nhân bánh mì, hoặc kho lại với ít nước dừa, thêm trứng cút cho đổi vị.
Mứt, hạt dưa. Mứt dừa, mứt gừng có thể cắt nhỏ trộn vào bánh, sữa chua; hạt và mứt khô gom lại làm đồ ăn vặt cho trẻ.
Chuối chín. Làm sinh tố, chuối nướng, chuối sấy, hoặc bánh chuối hấp nước cốt dừa nếu nhà có nhiều.
Những thứ nên bỏ, đừng tiếc
An toàn quan trọng hơn tiết kiệm. Nên bỏ ngay khi gặp:
- Thức ăn có mùi chua, mùi ôi, nhớt, chảy nước bất thường.
- Thịt kho, canh đã để ở nhiệt độ phòng qua đêm trong thời tiết ấm.
- Bánh chưng, bánh tét có nếp chua, nhớt, mốc ăn sâu vào trong.
- Giò chả nhớt mặt, đổi màu xám, có mùi lạ.
- Đồ ăn đã hâm nóng rồi để nguội nhiều lần.
- Mứt lên men, có mùi rượu, mốc.
Vài thói quen giúp Tết sau đỡ thừa
Đồ Tết thừa phần lớn do chuẩn bị theo thói quen của những năm nhà đông người. Khi con cháu đã ra ở riêng, nhiều người đi chơi xa dịp Tết, lượng ăn trong nhà ít hơn hẳn nhưng nhà vẫn gói chục bánh chưng, đặt mấy cây giò như cũ. Năm sau có thể bàn trong nhà trước: ai ăn ở nhà bao nhiêu bữa, khách tới dự kiến bao nhiêu, rồi mới quyết định lượng gói, lượng đặt.
Thay vì nấu một nồi lớn cho cả tuần, nấu hai ba đợt nhỏ: đợt đầu cho mùng một, mùng hai; đợt sau cho mùng ba, mùng bốn. Đồ ăn luôn mới, ít phải hâm lại, tủ lạnh cũng bớt tải. Với người ở quê muốn gửi đồ Tết lên phố, nên hỏi con cháu trước cần món gì, bao nhiêu, gửi đúng thứ cần sẽ quý hơn gửi thật nhiều.
Xếp tủ lạnh ngày Tết cho đúng
Tủ lạnh ngày Tết hay bị nhét đầy, đồ sống đồ chín lẫn lộn. Vài nguyên tắc đơn giản:
- Đồ chín, đồ ăn ngay để ngăn trên; thịt cá sống để ngăn dưới, trong hộp kín, tránh nước rỉ xuống đồ khác.
- Không nhồi quá đầy, chừa khe cho hơi lạnh lưu thông.
- Đồ có mùi mạnh như dưa món, mắm, hành muối đựng hũ kín.
- Bánh chưng, giò có thể để ngăn mát, bọc kín để không hút mùi.
- Cửa tủ là nơi nhiệt độ dao động nhiều nhất, chỉ để đồ uống, gia vị, không để đồ ăn dễ hỏng.
Đồ Tết quê gửi lên phố: nhận xong làm gì
Sau Tết, nhiều người từ quê ra phố mang theo cả thùng đồ: bánh chưng, giò, gà luộc, dưa hành, mứt. Về tới nhà, việc đầu tiên là mở thùng, phân loại ngay, không để thùng đồ qua đêm vì đã đi đường nhiều giờ. Đồ đi đường lâu nên ăn trước, gà luộc và thịt chín ưu tiên dùng trong một hai ngày.
Bánh chưng, giò nhiều quá thì cấp đông bớt ngay từ đầu, đừng đợi ăn chán mới cất. Ghi lại món nào, bao nhiêu, để vài tuần sau mở tủ không quên.
Ăn cân bằng lại sau Tết
Những ngày Tết thường ăn nhiều đạm, mỡ, đồ ngọt và ít rau. Sau mùng 3, nên tăng rau xanh, canh rau, trái cây tươi, uống đủ nước, ăn bữa nhẹ hơn. Đồ Tết vẫn dùng được, nhưng mỗi bữa chỉ một hai món, kèm nhiều rau. Cơ thể dễ chịu hơn mà đồ Tết cũng dùng hết dần, không phải ăn cố.
Câu hỏi thường gặp
Thức ăn hâm lại nhiều lần có hại không?
Hâm đi hâm lại nhiều lần làm thức ăn mất ngon, mất bớt chất dinh dưỡng và tăng nguy cơ vi khuẩn phát triển trong những lần nguội. Nên chia nhỏ, chỉ hâm phần đủ ăn một bữa, hâm sôi kỹ và ăn hết phần đã hâm.
Bánh chưng để ngăn đá rồi rã đông có ngon không?
Bánh chưng cấp đông khi còn mới, bọc kín, rã đông trong ngăn mát rồi luộc lại hoặc hấp vẫn ăn được, nhưng nếp không còn rền như lúc mới. Bánh rã đông hợp nhất là cắt lát rán giòn.
Có nên để thức ăn còn nóng vào tủ lạnh ngay không?
Không nên cho cả nồi lớn đang nóng vào tủ vì làm tủ nóng lên, ảnh hưởng đồ khác. Nhưng cũng đừng để thức ăn ngoài quá lâu. Chia ra hộp nhỏ, để nguội bớt rồi cất tủ càng sớm càng tốt.
Trái cây mâm ngũ quả có ăn được sau khi bày nhiều ngày?
Được, nếu trái còn tươi, không dập, không mốc, không có mùi lên men. Rửa sạch trước khi ăn vì trái bày lâu bám bụi, khói nhang. Chuối, đu đủ chín nhanh nên dùng trước, bưởi, cam để lâu hơn.
Giò lụa đông lạnh có làm món nguội được không?
Giò rã đông thường bớt giòn và có thể chảy nước nhẹ, ăn nguội không ngon bằng giò mới. Nên dùng cho các món nóng như chiên, xào, nấu canh, kho tiêu. Rã đông trong ngăn mát, không rã đông ở nhiệt độ phòng.
