Đặt trái cây vườn theo mùa qua mạng: đặt trước, giao xa và chuyện bù hàng

Trái cây vườn là món quà quê được đặt online nhiều nhất mỗi mùa, và cũng là món dễ thất vọng nhất. Vải hái từ sáng hôm trước đến tay người ở thành phố xa đã thâm vỏ, xoài chín rục một nửa thùng, bưởi nhìn đẹp mà bổ ra khô xác. Phần lớn lỗi không nằm ở vườn, mà ở chỗ người mua và người bán chưa thoả thuận rõ những điều cần thiết trước khi hái.

Bài này đi qua lịch mùa của vài loại trái cây quen đặt online, những câu nên hỏi trước khi đặt, chuyện độ chín khi hái, cách đóng gói cho từng loại, và cách thoả thuận bù hàng sao cho công bằng với cả hai bên.

Lịch mùa vài loại trái cây hay đặt online

Thời điểm dưới đây là mùa chính phổ biến, có thể xê dịch vài tuần tuỳ năm, tuỳ thời tiết và giống. Tên tỉnh theo địa giới mới, kèm tỉnh cũ khi trái cây gắn tên địa danh cũ.

Hiểu độ chín khi hái để đặt cho đúng

Loại không chín thêm sau khi hái. Vải, nhãn, thanh long, nho, dứa hầu như không ngọt thêm sau khi rời cây. Hái non thì ăn chua mãi; hái già quá thì đi đường dễ thâm, dập. Với nhóm này, hỏi người bán hái lúc trái đã chín tới, và giao càng nhanh càng tốt.

Loại chín thêm sau khi hái. Xoài, sầu riêng, chuối, bơ, đu đủ tiếp tục chín sau khi hái. Đi xa thì hái ở độ già nhưng chưa chín mềm, để người nhận ủ thêm vài ngày. Nhờ vậy nhóm này chịu đường xa tốt hơn.

Bưởi, cam để được lâu. Bưởi, cam vỏ dày chịu được vài tuần ở nhiệt độ phòng thoáng mát. Bưởi hái về để vài ngày cho vỏ ráo, tép ráo nước thì thường ngọt dịu hơn bưởi vừa hái.

Đừng đòi “chín cây” với mọi loại. Xoài chín cây, sầu riêng rụng tự nhiên rất ngon nhưng không chịu nổi chặng giao vài ngày. Nếu ở xa, chấp nhận trái hái già rồi ủ chín tại nhà.

Những câu nên hỏi trước khi đặt trước

Đặt trước càng rõ, càng ít tranh cãi khi nhận hàng. Hỏi và ghi lại trong tin nhắn:

• Dự kiến hái ngày nào, giao ngày nào? Nếu trời mưa, hoãn hái thì báo thế nào?
• Hái ở độ chín nào, hợp với chặng đường đến chỗ bạn không?
• Phân loại thế nào: loại một, loại hai khác nhau ra sao về cỡ, mã trái?
• Cân trước khi đóng hay sau khi đóng; khối lượng có tính cả thùng, đá gel không?
• Đóng gói thế nào: thùng xốp, thùng carton, có đá gel, có lót giấy từng trái không?
• Hao hụt bao nhiêu thì người bán bù, cách báo và thời hạn báo?

Đóng gói và chọn tuyến giao theo loại trái

Mỗi loại một cách, người bán có kinh nghiệm sẽ biết; nhưng bạn biết trước thì dễ kiểm tra.

1. Vải, nhãn: cắt thành chùm nhỏ, bỏ lá, cho vào thùng xốp có đá gel, giao nhanh trong một đến hai ngày. Vải để quá lâu thâm vỏ nhanh dù ruột còn ăn được.
2. Mận: hái ương, xếp lớp mỏng trong thùng có lỗ thoáng, tránh xếp chồng nặng làm dập.
3. Xoài: bọc từng trái bằng giấy hoặc lưới xốp, xếp một hai lớp, không cần đá. Nhận về ủ ở nhiệt độ phòng tới khi chín.
4. Bưởi, cam: thùng carton cứng, chèn kín, chịu được giao thường vài ngày.
5. Sầu riêng: hỏi trước đơn vị vận chuyển có nhận không; bọc kín nhiều lớp chống mùi, nhiều người bán chỉ gửi múi đã tách, hút chân không, cấp đông.

Giờ đầu tiên sau khi nhận thùng trái cây

Cách xử lý ngay khi nhận quyết định trái giữ được bao lâu, và cũng là bằng chứng nếu cần đề nghị bù hàng.

1. Mở thùng ngay trong ngày, quay video liền mạch từ lúc cắt băng dính, không ngắt quãng.
2. Đổ ra mâm hoặc khay rộng, nhặt riêng trái dập, thâm, chảy nước để ăn trước hoặc bỏ, tránh lây hỏng sang trái lành.
3. Phân loại theo cách giữ: vải, nhãn, mận cho vào túi có đục lỗ để ngăn mát; xoài, bơ còn cứng để ngoài nhiệt độ phòng; bưởi, cam để nơi thoáng.
4. Không rửa trái trước khi cất, chỉ rửa khi sắp ăn; trái ướt cất kín rất mau thối.
5. Đếm hoặc cân lại, chụp ảnh phần hỏng cạnh thùng và phiếu gửi, nhắn cho người bán trong ngày.

Thoả thuận bù hàng sao cho công bằng

Trái cây đi xa luôn có hao hụt. Người bán tử tế thường chấp nhận bù một phần khi trái dập, hỏng vượt mức bình thường; còn người mua cũng cần hiểu rằng vài trái thâm trong một thùng lớn là chuyện khó tránh. Quan trọng là thống nhất trước khi giao, chứ không phải tranh cãi sau khi nhận.

Một mức tham khảo nhiều người bán và người mua chấp nhận là: hao hụt nhỏ, vài trái trong thùng, coi như rủi ro chung; hỏng nhiều hơn mức đó thì người bán bù phần vượt. Con số cụ thể tuỳ loại trái và chặng đường, vì vậy cần nói rõ trước. Vải, nhãn đi xa hai ngày khác hẳn bưởi đi xa hai ngày.

Cách làm phổ biến: người nhận quay video liền mạch từ lúc mở thùng, chụp ảnh trái hỏng đặt cạnh thùng và phiếu gửi, báo người bán ngay trong ngày nhận. Người bán đối chiếu, rồi bù hàng ở đơn sau, hoàn tiền phần hỏng hoặc gửi bù. Nếu người nhận để vài ngày mới mở thùng, hay để trái ngoài nắng, thì không nên đòi bù.

Những bẫy hay gặp khi đặt trái cây online

Bán “vải Lục Ngạn”, “nhãn lồng Hưng Yên” khi chưa vào mùa. Nếu quảng cáo hàng chính vụ từ trước mùa vài tuần, rất có thể là hàng vùng khác chín sớm hoặc hàng nhập. Đối chiếu với lịch mùa.

Xoài cát Hòa Lộc giá rẻ bất thường. Xoài cát Hòa Lộc thật thường giá cao hơn nhiều loại xoài khác. Giá quá rẻ có thể là giống xoài khác. Hỏi rõ vườn ở đâu, xem trái có dáng thuôn dài, vỏ mỏng, đầu hơi nhọn.

“Trái cây không thuốc” không chứng minh được. Hầu hết vườn trồng đều có dùng thuốc bảo vệ thực vật ở mức nào đó. Thay vì tin chữ “không thuốc”, hỏi cách chăm, có chứng nhận VietGAP hay hữu cơ không.

Ảnh vườn không phải vườn của người bán. Ảnh đẹp có thể lấy từ nơi khác. Nhờ người bán quay video ngắn ngay tại vườn, vào đúng ngày hái.